L.S.
Freek de Jonge heeft altijd zijn Weltschmerz en de te kort schietende mens centraal gesteld. Het is dan ook zijn tragiek dat hij zijn bekendheid vooral dankt aan de amusementwaarde die hij heeft als komiek voor het grote publiek. Daar kan hij zelf niet goed tegen blijkt uit de loop van zijn carriere. De domineezoon wilde ook serieus genomen worden toen hij ten tonele verscheen in de rollen van teleurgestelde vader tot de voor ons allen lijdende messias. Daarin ligt spijtig voor hem niet zijn grote talent. De daaruit volgende zelfhaat verklaart waarom hij zo’n minachting heeft voor iemand als Peter R. de Vries die zich niet schaamt voor een efficiente combinatie van amusement en een onmiskenbare behoefte onrecht daadwerkelijk aan te pakken. Peter is daarop ongegeneerd trots. Het probleem van Freek is dat hij het onrecht ons en zichzelf voorspiegelt met als enig doel dat de mens zich schuldig voelt. Een vorm van masochisme die weliswaar christelijke wortels heeft maar ook veel niet-(meer)-religieuze sociaal bewogenen plaagt. Deze schuldbehoefte is echter niet zinvol voor de door onrecht getroffenen. Erger nog: Het is juist Freek die zijn persoonlijke belang boven het offer voor de goede zaak stelt. Als hij werkelijk geeft om onrecht waarom dan niet pragmatisch hulp bieden en je niet voor je in eigen ogen minder hoge talenten schamen? De hoge inkomsten die Freek uit zijn grote komische talent kan halen kunnen op vele manieren ingezet worden voor goede doelen. Probleem is dat Freek zijn eigen behoeften belangrijker vindt. Dat erkennen is voor hem denk ik nog veel erger. Toch vind ik niet dat hij dat erg zou moeten vinden. Hoe vreemd het ook klinkt; zelfzucht is ook een deugd. Als Freek geen publiekslieveling wil zijn maar liever serieus genomen wordt door een kleiner (maar fijner) publiek moet hij dat onbezwaard doen. Verwijt Peter dan niet zijn passie: Misdaadjournalistiek. Ook niet als de man daar meer publieke waardering mee krijgt. Freek vindt dat je om goed te zijn persoonlijke offers moet brengen. Dat past bij zijn lijdensbehoefte. Illustratief hiervoor is dat hij Peter verweet (ten onrechte overigens) dat deze zonder persoonlijk gevaar te lopen onrecht bestrijdt. Waarom moet je lijden om te helpen?
Freek heeft ook niet voor niets zoveel bewondering voor de voor hem messianistische Obama. Ook deze heeft het over het brengen van offers om de wereld te helpen:

“The change we need won’t come from government alone. It will come from each of us doing our part in our own lives, in our own communities. It will come from each of us looking after ourselves and our families but also looking after each other. You know I – it’s been awhile now – we’ve made a virtue out of selfishness, there’s no virtue in that. We made a virtue of irresponsibility and we need to usher in a new spirit of service and sacrifice and responsibly.”

Barack H. Obama

Maar hier tegenover kun je stellen:

“It only stands to reason that where there’s sacrifice, there’s someone collecting the sacrificial offerings. Where there’s service, there is someone being served. The man who speaks to you of service and sacrifice is speaking of slaves and masters, and intends to be the master.”

Ayn Rand “ The Virtue of Selfishness”

Mensen die hun persoonlijke behoeften opzij zetten, de opoffering als deugd beschouwen, en door aanhoudend danwel nieuw onrecht ongelukkig blijven. Zij haten ongegeneerd gelukkige mensen die hun persoonlijk belang nastreven. Al helemaal als dat gecombineerd wordt met het bestrijden van onrecht. Daartegenover staat het bittere feit dat een te grote zorg en aanhoudende hulp vaak meer behoeftigen creeert dan doet afnemen. Slaves and masters. Deze behoeftigen schieten er bovendien niets mee op als wij met hun meelijden. De wereld is beter af met de concrete resultaten behalende en gelukkige Peter R. De Vries dan met de zichzelf en anderen kwellende ongelukkige Freek de Jonge. Groet,

Arne Appelmelk