Wie is Peter Vandermeersch, hoofdredacteur van NRC?

Hij is de eerste Belg die hoofdredacteur wordt van een Nederlandse krant: Peter Vandermeersch. Dinsdag werd bekend dat hij per 1 september aan het roer staat van NRC Handelsblad. “Mijn absolute droom en ambitie is om de beste krant in het Nederlandse taalgebied te maken“, zegt de man die sinds 1999 hoofdredacteur van de Vlaamse krant De Standaard is. Maar wie is Vandermeersch? En waar staat hij voor?

Voor het eerst is een hoofdredacteur van NRC niet afkomstig uit ‘de boezem van de redactie’. Toch is Peter Vandermeersch (1961) op het eerste gezicht een NRC-type. Hij studeerde geschiedenis in Gent, journalistiek in Parijs en politieke wetenschappen in Harvard. Sinds 1988 schrijft hij voor dé Vlaamse kwaliteitskrant De Standaard. Eerst op de cultuurredactie, later als correspondent in Parijs en New York en sinds 1999 is hij hoofdredacteur. Corelio benoemde hem in 2006 tot algemeen hoofdredacteur van de krantentitels, waardoor onder meer Het Nieuwsblad ook onder zijn verantwoordelijkheid valt.

Onder zijn leiding stapte De Standaard in 2007 over op tabloidformaat. De krant kreeg tevens een moderne lay-out en meer kleurenfoto’s. Ook inhoudelijk onderging De Standaard forse ingrepen. Het dagblad sneed de katholieke wortels zichtbaar af door het letterwoord AVV-VVK (Alles voor Vlaanderen, Vlaanderen voor Kristus) uit de kop te verwijderen. Ook  de ondertitel ‘dagblad voor staatkundige, maatschappelijke en economische belangen’ moest er aan geloven. “In een huis dat al bouwvallig is geworden, kun je niet ongestraft fundamenten en steunberen wegnemen zonder ze te vervangen“, schrijft publicist Piet de M0or, die Vandermeersch verwijt de maatschappelijke discussie uit de weg te gaan onder druk van commerciële belangen.

Stelling nemen

De kritiek van Piet de Moor en anderen spits zich vooral toe op Het Vlaams Blok/Het Vlaams Belang. De media zouden een belangrijke verantwoordelijkheid hebben voor het onveiligheidsgevoel dat de Vlaming wordt “aangepraat”. Vandermeersch ontkent dat niet. “Wij bepalen mede de sfeer waarin een partij als het Vlaams Blok kan gedijen” Desondanks is er bij De Standaard lang geworsteld met de vraag: moeten we het Blok doodzwijgen? “Uiteindelijk werd besloten dat we de handel en wandel van de heren kritisch zouden volgen.”

Volgens Vandermeersch is de journalistieke traditie in Vlaanderen veel meer gebaseerd op koopmansgeest. “Belgische uitgevers hadden even goed boontjes kunnen kopen, in een blik steken en voor meer geld doorverkopen“, zegt hij in een interview met Elsevier. Dit in tegenstelling tot Nederland. “Nederland heeft betere journalisten. De pers wordt er meer au sérieux genomen. Uitgevers in Nederland beseffen dat ze iets anders doen dan wit papier aankopen, het zwart maken en voor meer geld doorverkopen.”

Toch noemt hij zichzelf een idealist die met de krant het egoïsme wil bestrijden. “Ik wil elke dag het gevecht winnen tegen de precaire hang naar sensatie en naar modieuze opwinding.”

Marketing

Dat Vandermeersch een goed gevoel heeft voor de marketing van zijn product is wel bewezen. In 2007 werd hij verkozen tot Marketeer van het Jaar. Dit was voornamelijk te danken aan twee veranderingen bij De Standaard. De krant werd verbreed en minder ‘grijs’ gemaakt en daarnaast wijzigde hij de manier waarop met de lezer werd gecommuniceerd. Om die communicatie te verbeteren bracht hij de redactie en de marketing-afdeling samen.

Vandermeersch zegt daarover: “Ik heb ervoor gezorgd dat de marketeers in het hart van de redactie zaten. Ik had in 1999 in een vergadering met alle redactiechefs ook de commercieel manager uitgenodigd. Eén van de redactiechefs vond het toen onaanvaardbaar dat er een marketeer bij de redacteurs zat. Maar de marketeers moeten de krant wel verkopen.”

De ingrepen en de marketing-prijs kwamen hem op forse kritiek uit het eigen vakgebied te staan. “Een award voor Marketeer van het Jaar moet je als hoofdredacteur weigeren. Je moet niet waken over de band met je adveerteerders, maar over die met je lezers“, aldus mediaprofessor Karin Raymaeckers. Toen Vandermeersch aankondigde dat zestig mensen bij Corelio moesten verdwijnen, maar dat “desondanks dezelfde kwaliteit geboden” bleef, schreef collega-hoofdredacteur Karl  van den Broeck (Knack): “Sinds hoofdredacteurs ook marketeers geworden zijn, verkondigen zij blijkbaar niet langer de stem van hun redacties“.

De Nederlander Bart Brouwers, oud-hoofdredacteur van Sp!ts, sprong voor Vandermeersch in de bres. “Hij had namelijk niet alleen zijn krant redactioneel flink verbeterd, maar ook nog eens laten zien dat met gerichte marketingacties die aansluiten bij de inhoud, daadwerkelijk een groter publiek kan worden bereikt. De reflex vanuit de beroepsgroep was klassiek: schande dat Vandermeersch zo´n prijs accepteert! Maar vanuit zijn eigen redactie kreeg hij steun en zelf zegt hij dat hij liever twee petten op heeft dan te moeten werken in een voortdurende spanning en concurrentie met de uitgever of oplagedirecteur.”

Groei

De aanpak van Vandermeersch heeft ontegenzeggelijk zijn vruchten afgeworpen. Hij slaagde erin om de titel sterk te doen groeien in een dalende markt, van zo’n 75.000 tot 93.000 verkochte kranten per dag. Daarnaast wist hij het lezerspubliek van de krant aanzienlijk te verjongen.

De manier waarop blijft sommigen tegen de borst stuiten. Tom Cochez, journalist van onder meer De Morgen:  ”In onze doorgeslagen mediamarkt is het blijkbaar een niet te contesteren wet dat je onder druk van de leescijfers zo ver als mogelijk doorschuift naar de middelmaat en lezers en adverteerders vooral niet bruuskeert. Als de concurrentie verder wegglijdt, dan glijd je zover als je kunt mee. Gewoon omdat er in het centrum meer lezers, advertenties en centen te rapen vallen. Het enige waar je zorg voor moet dragen, is kwalitatief net boven de concurrentie blijven.”

De kwaliteit van De Standaard blijft onder vuur liggen. Zo schrijft Karel Anthierens, oud-hoofdredacteur van onder meer Humo, Knack, Panorama en Het Volk dat De Standaard weliswaar het beste Vlaamse dagblad is, maar  ”de goede artikels die erin staan moet je wel gaan zoeken tussen niets ter zake doende bijlagen, gratis boeken en dvd’s. Waarom moet de vervanging van de presentator van De laatste show breed uitgesmeerd worden op pagina 2 en 3?”

Toekomst

Peter Vandermeersch heeft met De Standaard het internet volledig omarmd. Hij ziet het digitale tijdperk dan ook allesbehalve als een bedreiging voor de gevestigde media, maar als een grote kans. Het mobiele platform wordt volgens hem het medium van de toekomst al weet hij nog niet waar het geld voor de kranten zit in die mobiele diensten. “Ik heb het antwoord niet en vraag me af of iemand anders het heeft?” Wel is hij overtuigd van het belang van het gebruik van infografieken, video en audio. “Content bestaat uit meer dan woorden alleen“. Daarnaast ziet hij burgerjournalistiek als een waardevolle toevoeging. Die haalt de journalist van zijn voetstuk en kan ‘een perfecte aanvulling zijn op traditionele media’.

De rol van de papieren krant is er in de ogen van de hoofdredacteur veel meer een van achtergrond, analyse en opinie. Een mening die hij deelt met de aandeelhouder van zijn nieuwe werkgever Derk Sauer. “Pure nieuwsberichten horen niet meer thuis in de krant.

Kort nadat de NRC-kranten in handen kwamen van Egeria en Het Gesprek ontstond er in de directie van NRC een conflict over nieuwe uitgaven onder de vlag van NRC. Hoofdredacteur Birgit Donker stond op haar strepen en vond dat de journalistieke ethiek van haar redactie ook voor andere uitgaven moet gelden. “Wij willen niet dat er wordt gemarchandeerd met de kwaliteitsnormen van onze kranten, bijlagen en websites.” Zij trok aan het kortste eind en besloot haar functie neer te leggen. Aandeelhouder Derk Sauer lijkt met Vandermeersch een hoofdredacteur in dienst te hebben genomen die beter in zijn (commerciele) plaatje past.

(MediaNed)

(Bronnen: Elsevier, Express.be, Mediakritiek.be, Trends.rnews.be, Dewereldmorgen.be)